Applikeeshiniiwwan Ergaa Iccitii Jabeenyaan Beekaman

Isin Ergaa Iccitii ta’e waliif erguuf app kam fayyadamtu? Yeroo interneetii fi Bilbiloota Ammayyaawaan guddachaa dhufan, ergaa (messaging) wal jijjiiruun addunyaa guutuu keessatti baay’ee salphate.  Haa ta’u malee, iccitii (security) fi dhuunfa namaa (privacy) eeguuf yaaliin guddaan taasifamee jira. Mee App armaan gadi jiran sadarkaa Iccitii isaanii haa ilaallu isin kana irratti hundaa’uun filachuun Fayyadamaa....

Waa’ee tiktok hangam Beektu?

Nama hunda kan to’ate tiktok maali? TikTok dhaabbata gurguddoo marsariitii fi app viidiyoo gaggabaaboo yeroo ammaa addunyaa irratti beekamtii ol’aanaa argate keessaa tokko dha. Tajaajilli isaa viidiyoo gabaabaa, sirna edit salphaa, fi trend ammayyaa irratti hundaa’ee, uummata miliyoona hedduu hawwachaa jira. TikTok kan maatii dhaabbata ByteDance jedhamuuti. ByteDance dhaabbata teknoolojii Chaayinaa yoo ta’u, bara 2012...

AI jechuun maal jechuudha? Teeknooloojiin AI Waan Akkamiiti?

AI jechuun maal jechuudha? AI jechuun Artificial Intelligence, hiikaan isaa Ogbarruu/Yaada Namoota fakkeessu jechuudha. Akka afaan Oromoo salphaan yoo ibsamu:  Teeknooloojii kompitara ykn meeshalee gara garaa kan ogummaa nama fakkaatu qaban jechuudha. Kana jechuun kompiterri ykn systemiin tokko yaaduu, hubachuu, murteessu, barachuu, rakkoo furuu danda’u. Amala AI maal fa’i? AI’n hojiiwwan hedduu nama fakkaatan raawwata....

Kalaqa Raadiyoo

Kalaqni qunnamtii raadiyoo waggoota kurnan hedduudhaaf bu’uura ti’oorii hundeessuun, qorannoo yaalii dambalii raadiyoo, fi guddina injinariingii fi teeknikaa dabarsuu fi adda baasuu isaanii wajjin walqabatee ture. Guddinni kun Guglielmo Marconi dambalii raadiyoo gara sirna qunnamtii wayaa malee akka jijjiiru isa dandeessiseera. Yaadni sibiilli telegiraafii elektirikii barbaachisu dhabamsiisuu danda’a, telegiraafii wayaa malee uumuu danda’a jedhu, qunnamtiin...

Obboleeyyan Wright kan xiyyaara uuman

وَٱلۡخَيۡلَ وَٱلۡبِغَالَ وَٱلۡحَمِيرَ لِتَرۡكَبُوهَا وَزِينَةٗۚ وَيَخۡلُقُ مَا لَا تَعۡلَمُونَ Farda, gaangewwaniifi harrootas akka yaabbattaniifi miidhaginaaf jecha (isiniif uume), Wantoota isin hin beeknes ni uuma.  Suuraa  An-Nahl 16:- 8 wantoonni ilmi namaa dur hin beekne kan uumaman sun maal faadha ? Obbolaan Raayit, Orville Wright (Hagayya 19, 1871 – Guraandhala 30, 1948) fi Wilbur Wright (Ebla...

Roobart “Bob” network kan uume

Roobart “Bob” Melancton Metcalfe (Ebla 7, 1946 dhalate) injinarii fi abbootii qabeenyaa Ameerikaa yoo ta’u, bara 1970moota keessa guddina interneetii keessatti gumaacha godheera. Inni Ethernet waliin kalaqee, 3Com waliin hundeesse, akkasumas seera Metcalfe kan bu’aa networkii telekoomii ibsu boce. Metcalfe bara 1990moota keessa intarneetiin akka badu tilmaamuun dabalatee tilmaama hedduu kan dhugoomu hin dandeenyes taasiseera....

Kompitara eennutu uume ?

Chaarlis Baabaaj KH FRS (/ˈbæbɪdʒ/; 26 Mudde 1791 – 18 Waxabajjii 1871) nama Ingilizii poliimaat ture. Ogeessa herregaa, falaasama, kalaqaa fi makaanikaal injinarii kan ta’e Babbage yaad-rimee kompiitara sagantaa dijitaalaa ta’e kaase. Babbage namoota tokko tokko biratti akka “abbaa kompiitaraa”tti ilaalama. Kompitara makaanikaa jalqabaa, motora garaagarummaa, kan dhuma irratti dizaayinoota elektirooniksii walxaxaa ta’an uumuun isaa...

Alexander Graham Bell. kan telefoona Uume.

Aleeksaandar Giraaham Beel (/ˈɡreɪ.əm/ I; dhalate Aleeksaandar Beel; Amajjii 3, 1847 – Hagayya 2, 1922) dhalataa Iskootilaandii [N 1] lammii Kanaadaa-Ameerikaa kalaqaa, saayintistii fi injinarii yoo ta’u, bilbila qabatamaa jalqabaa paatentii kennuu isaatiin galata guddaa qaba. Akkasumas bara 1885tti dhaabbata bilbilaa fi telegiraafii Ameerikaa (AT&T) waliin hundeesse. Abbaan Beel, akaakayyuun isaa fi obboleessi isaa hundi...

Duubatti deebi’iinsa farra teeknooloojii

Jireenya keenya keessatti gaheen giddugaleessaa teknooloojiin qabu yaaddoo fi duubatti deebi’uu uumeera. Duubatti deebi’iinsi teeknooloojii irratti godhamu sochii walfakkaatu kan hin taanee fi ilaalcha adda addaa hedduu kan hammatedha. Fincilli teknooloojii irratti ka’e inni jalqabaa beekamaan Luddismii yoo ta’u, kunis oomisha huccuu keessatti otoomaatikii jalqabaa irratti duubatti deebi’uu ture. Otoomaatikii hojjechuun hojjettoota muraasni akka barbaachisan...

Utoopiyaanizimii teeknooloojii (Utoopiyaanizimii teeknooloojii)

Utoopiyaanizimii teeknooloojii jechuun guddinni teeknooloojii gaarummaa naamusaa ta’uu isaa kan agarsiisu yoo ta’u, kunis utoophiyaa fiduu danda’a, fiduus qaba, jechuunis hawaasa seerotni, mootummoonni fi haalli hawaasummaa fedhii lammiilee isaa hundaaf tajaajiludha. Fakkeenyonni galmoota teekno-utoopiyaa dinagdee hanqina boodaa, dheerina jireenyaa, sammuu olkaa’uu, kiriyoniksii, fi uumamuu supparintelligence namtolchee kan dabalatudha. Sochiiwwan gurguddoon teekno-utopian transhumanism fi singularitarianism kan...